مزاج شناسی

اخلاط؛تعریف واهمیت آن دربدن ازمنظرطب سنتی

آشنایی بااخلاط واهمیت آن درطب سنتی

ازدیدگاه طب ایرانی،تمام موجودات مثل انسان،حیوان وگیاهان،ازچهرعنصرآب،هوا،آتش وخاک تشکیل شده اند.هرکدام ازاین عنصرها،وضعیت وکیفیت خاص خود رادارند یعنی تری،خشکی،گرمی وسردی.البته نام عناصرآب،هوا،خاک وآتش سمبل هستند ونمی توانیم آنهارابصورت مجزادربدن موجودات زنده وانسان پیداکنیم.

بدن انسان ازاخلاط چهارگانه بوجودآمده است وارکان بدن ما همان اخلاط هستند؛دم گرم وترمثل هوا،صفرا گرم وخشک مثل آتش،بلغم سردوترمثل آب وسوداسردوخشک همانندخاک.جسم انسان وموجودات دیگربعدازمرگ ونابودی به آنهاتجزیه می شود.

دراین مقاله،اخلاط وتغییرات آن دربدن رابهتروبیشتربشناسیم وبااهمیت آنهادرطب سنتی آشناشویم.

خلط چیست؟

خلط؛بصورت مایع است وبعدازهضم وتغییرات غذا درکبد بوجودمی  آید.غذایی که ما می‌خوریم از4عنصر(اخلاط اربعه)تشکیل شده است ودربدن به 4 خلط تبدیل می شودومقدارهرکدام از خلط ها بستگی به نوع غذایی است که خورده ایم.براسا میزان غلبه هرعنصردرغذا،خلط متناسب با آن دربدن،بیشترتولید می‌شود.

خون دربدن ما،یکی ازمهم ترین وحیاتی ترین اجزاست،تمام سلول ها واجزاء بدن ما،ازخون تغذیه می‌کنند.خون بطورطبیعی ازچهارقسمت(4خلط)تشکیل شده است وهرخلط بامزاج یک عضوازبدن متناسب است وعضوهای بدن ازخلط مناسب خودتغذیه می‌کنند.مقدارمناسب ومتعادل ازهرچهارخلط برای کارکردبهتراندام‌های بدن وحفظ سلامتی ماموردنیازاست.کم یا زیادشدن هرکدام ازاین خلط‌ها،باعث بیماری می‌شود.

وقتی غذایانوشیدنی می‌خوریم،درمعده وروده‌هاهضم می‌شودوموادبدست آمده،جذب وبه کبد می‌رود.درکبد تغییرات دیگری روی این موادانجام می‌گیردکه درطب سنتی به آن هضم دوم گفته می‌شود.حاصل این تغییرات ،بلغم،سودا،صفرا ودم هستند که به آنهااخلاط می‌گوییم.

این خلط‌های تولیدشده،غذای سلول‌های واعضائء بدن ماهستند،چون خوراکی‌هاونوشیدنی که می‌خوریم باید تغیییرکنندتامناسب سلول‌های بدن باشند.

چکارکنیم تااخلاط مناسب وطبیعی دربدن تولیدشود؟

برای داشتن اخلاط سالم وطبیعی دوعامل بسیارتاثیرگذاراست که بایدرعایت کنیم:

  1. موادغذایی که می‌خوریم مناسب مزاجمان باشد.

  2. تدابیرواصول خوردن ونوشیدن رااصلاح کنیم.

بااصلاح تدابیرخوردن وآشامیدن،غذایی که می‌خوریم بهتروراحتترهضم وجذب بدم می‌شودوموادزائدکمتری دربدن ماایجادمی‌گردد.

 

بهترین خلط برای ما،کدام یک ازاخلاط است؟

هریک ازاخلاط چهارگانه،برای بدن مالازم ومفیداست وهرکدام،ویژگی ومزیت خاص خودرا برای مادارد،ولی ازنظرکیفیت،همه آنها باهم برابرویکسان نیستند.خلط دم یاخون،بهترین ومفیدترین خلط برای بدن است وبعدازآن،خلط بلغم،صفرا،سودا دررده های  بعد هستند.

دلیل برتری دم اینست که،خون غذای اصلی برای بدن است وبقیه اخلاط مثل ادویه برای غذای اصلی است.خون برای بدن لذیذوشیرین است،وجودآن دربدن باعث خوشرنگ شدن پوست وزیبایی ظاهری مامی‌شود.

اصطلاح دم یاخون،دومعنی ومفهوم دارد:

  1. دم یاخون به معنی حقیقی ویکی از اخلاط چهارگانه
  2. دم که درعروق ورگ‌های بدن جریان داردوبه آن خون می‌گوییم.

اهمیت اخلاط چهارگانه دربدن چیست؟

اخلاط،برای ثبات وشکل بدن ماموثرومفیداست،علت بیمارشدن مادربسیاری ازمواقع،ازکم وزیادشدن وبرهم خوردن تعادل اخلاط است.وقتی خلط‌های  4گانه ازنظرکیفیت وکمیت درتعادل باشد،ماهم سالم هستیم.

بقراط میگه:

سلامتی ازتعادل اخلاط اربعه وبیماری ازعدم تعادل اخلاط بوجودمی‌آید،هرخلطی که کیفیت یاکمیت آن دچاراختلال شود،موجب بروز بیماری است.

غذا ونوشیدنی بعدازخوردن وهضم،درکبدبه خلط تبدیل می‌شودواگر،خلط‌های تولیدشده،طبیعی باشد،سبب حفظ سلامتی مامی‌گرددودرغیراینصورت(غیرطبیعی باشد)باعث بیماری می‌شود.دلیل اهمیت وجایگاه تغذیه درطب سنتی،نقش آن درتولیدخلط‌های سالم وطبیعی است ونتیجه آن سلامتی برای مامی‌باشد.

 

بلغم چیست؟چه خصوصیتی دارد؟

خلط بلغم؛خون پخته نشده(خام)است ووجود آن برای بدن ضروری است.زمانی که خون دربدن کم شودویاتولید نشود،بلغم جایگزین آن می‌شود.

مفاصل بدن ما،برای کارکردن به بلغم(به دلیل رطوبت آن)نیازدارندواگردربدن بلغم نباشد،مفاصل خشک می‌شوندونمی‌تواننددرست کارکنند.بلغم درسیستم عصبی ومغزنیزوجودداردواگرنباشدمغزماخشک می‌شود.خشم وعصابانیت باعث ازبین رفتن رطوبت می‌شود.وقتی فعالیت فیزیکی می‌کنیم وتحرک داریم،بدن رطوبت خودراازدست می‌دهدواین بلغم است که جایگزین رطوبت ازدست رفته می‌شود.

خلط دم چیست؟چه خصوصیتی دارد؟

خلط دم؛برای رشدوتغذیه بدن است،برای روح حیوانی،قدرت وقوت تمام بدن استفاده می‌شود.اگرغذایی که می‌خوریم،باعث تولیدخلط دم نشودوخون کم تولیدشود،رشدبدن کم می‌شودورشدقدی کاهش پیدا می‌کند.عدم وجودآن باعث افسردگی است ورشدوقدرت کل بدن ازخلط دم است.

صفرا چیست وچه خصوصیاتی دارد؟

صفرا؛خون رارقیق می‌کندوباعث می‌شودخون به همه منافذبدن برسدوتمام سلولهاومنافذ،تغذیه شود.غذای غلیظ،ادویه‌هاوغذاهای گرم وخشک،باعث تولیدصفرا می‌شود.صفرا،خون رانرم ورقیق می کندو وجودش برای غذارسانی به کل بدن ضروری است.

اگرخلط صفرادربدن نباشد،مدفوع ازبدن دفع نمی‌گردد،کبدسرد می‌شود،دست وپا،یخ می‌گردد.برای رفع این مشکلات،بایدغذاهای صفراآور،به رژیم غذایی اضافه کنیم.اضافه کردن ادویه به غذا،سبب تولیدصفرا می‌گردد.

صفرا،برای رقیق شدن خون،دفع ازبدن،گرم شدن کبد،موردنیازاست.ریه ها،کیسه صفرا،به خلط صفرانیازدارند.

تنگی نفس به دلیل وجودبلغم در،ریه هاست وباعث تولیدصدای خرخرمی‌گردد.برای درمان،بایدبلغم از دستگاه تنفسی دفع شودوداروی که باعث تولیدصفرا می‌شود،مصرف کرد.

 

سودا چیست وچه خصوصیاتی دارد؟

خلط سودا،باعث افزایش اشتها می‌شود.برای استحکام وساخت استخوان،به سودا نیازداریم،درتمام نقاط بدن که انقباض ایجادمی‌شود،مثل کلیه ها،روده ها،رباط ها و…ازسودا استفاده می‌شود.سودا مانند چسب برای جلوگیری ازشکستگی موردنیاز است.درصورت سستی استخوان ها،شکستگی ،داروی سوداآور بسیار مفیداست.

مزاج واخلاط چه ارتباطی باهم دارند؟

با تغییر خلط های چهارگانه،مزاج نیز تغییرمی‌کند،جون تغییردرکیفیت ومقداراخلاط،باعث تغییرمزاج می‌شودوبسیاری ازبیماری ها نیز ازتغییر مزاج مادی است.بنابراین درتشخیص  ودرمان بیماری ها ،بایدبه تغییراخلاط توجه ویژه ای کرد.درصورت تغییردرکیفیت خلط،برای اصلاح اخلاط اربعه ،باید آن خلط را متعادل کنیم.

درصورت غلبه هرخلط،بطورمثال اگرغلبه خلط بلغم یا غلبه خلط سودا صورت گیرد،باید بدن را ازآن خلط پاکسازی کنیم.مقدارهرخلط بایدمتعادل باشد،نه غلبه خلط داشته باشیم ونه کاهش بیش ازحدباشد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.