اخلاط 4 گانه(اخلاط اربعه)درطب سنتی

اخلاط چهارگانه درطب سنتی وارتباط آن بامزاج

 

درطب ایرانی، تمامی موجودات زنده مثل:انسان، حیوان وگیاهان، ازچهارعنصرآب، خاک، هواوآتش تشکیل شده اند.هرکدام ازاین عنصرها، دارای کیفیت خاص خودهستندیعنی؛تری، خشکی، سردی وگرمی.البته نام عناصر(آب، خاک، هوا، آتش)سمبل هستندونمی توان آنهارادرموجودی بصورت مجزاپیداکرد.

خلط بصورت مایع است، که ازهضم وتغییرات غذادرکبدبوجودمی آید.غذایی که مامی خوریم، ازچهارعنصر(ارکان اربعه یاارکان چهارگانه)تشکیل شده است.دربدن انسان، ازهرغذا4خلط درست می شودومقدارهرکدام ازاخلاط ایجادشده، بستگی به نوع غذایی است که خورده ایم.براساس میزان غلبه هرعنصردرغذا، خلط متناسب باآن دربدن، بیشترتولیدمی شود.

برای آشنایی بیشتربااخلاط وتغییرات آن دربدن، ارتباط آنهابامزاج، اهمیت اخلاط4گانه درطب ایرانی، تاانتهای این مقاله باطب سنتی شاپ همراه باشید.

انواع اخلاط واهمیت آن درطب سنتی

ارکان بدن انسان همان اخلاط هستند، به عبارت دیگر بدن ازاخلاط چهارگانه یعنی آتش، هوا، آب وخاک بوجودآمده است.دم گرم وتر مثل هوا، صفراگرم وخشک همانندآتش، بلغم سردوتر مانند آب،سوداسردوخشک مثل خاک است.

اینفوگرافی اخلاط 4گانه

اخلاط ازارکان (عناصر)تولید می شوندوبه همین دلیل هم شکل وازنظر طبع باهم متناسب هستند.جسم بعداز مرگ ونابودی به آنها تجزیه می گردد.

عناصر اخلاط چهارگانه
آب سردوتر -بلغم
خاک سردوخشک -سودا
هوا گرم وتر -دم
آتش گرم وخشک -صفرا
اخلاط چهارگانه (اخلاط اربعه)

اخلاط چهارگانه چیست؟

وقتی غذا یا نوشیدنی می خوریم درمعده وروده ها هضم ومواد حاصل شده جذب وبه سمت کبد می روند،  درکبد تغییرات دیگری روی آنهاانجام می گردد که درطب سنتی به آن، هضم دوم گفته می شود.به حاصل این تغییرات، اخلاط گفته می شود که عبارتند از سودا،صفرا،دم وبلغم.

این اخلاط، غذای سلول ها واعضای بدن ما هستند زیرا مواد خوارکی ونوشیدنی ها که ما می خوریم باید تغییر پیدا کنندتا مناسب وآماده استفاده سلول های بدن شوند.برای داشتن اخلاط سالم وطبیعی 2عامل تاثیرگذاراست:

  1. خوردن ونوشیدن غذاهاونوشیدنی های متناسب بامزاج
  2. اصلاح ورعایت تدابیرغذایی

رعایت این مواردباعث می گرددغذایی که می خوریم، بهتروراحتترهضم وجذب بدن شودودرنتیجه، موادزائدکمتری دربدن تشکیل می شود.باشناخت مزاج و شناخت مزاج معده خودمان، 2شرط رامی توانیم رعایت کنیم ودرنتیجه اخلاط خوب دربدن ماتولیدمی گردد.

نتیجه اخلاط خوب اینست که، تمام اعضای بدن (مثل قلب وکبدو…)غذای مناسب دریافت می کنند.وقتی تمام اعضاء وسلول های بدن غذای مناسب داشته باشند، نتیجه آن سلامت کل بدن ودرست کارکردن اعضاء آن است.

خلط چیست؟

خون دربدن ما، یکی ازحیاتی ترین اجزاست.تمام سلول هاواجزابدن ازخون تغذیه می کنند.خون بطورطبیعی از4قسمت تشکیل شده است که دراصطلاح به آن خلط می گوییم.هرخلط بامزاج یک عضوازبدن متناسب است.واعضاء بدن ازخلط مناسب ومتناسب خودتغذیه می کنند.مقدارمتعادل ازهرکدام ازخلط هابرای کارکردبهتراندام های بدن وحفظ سلامتی ما، موردنیازاست.کم یازیادشدن آنها، باعث بیماری می شود.

بهترین خلط برای بدن ماکدام خلط است؟

همه اخلاط برای بدن مالازم وضروری هستند.هریک ازاخلاط 4گانه، برای مامفیدومزیت، ویژگی خاص خودرادارند.ولی ازنظرکیفیت همه آنهاباهم مساوی نیستند.خلط دم(خون)، بهترین ومفیدترین خلط برای بدن انسان وبعدازآن، بلغم، صفرا، سودابه ترتیب درمرتبه بعدی هستند.

خون یادم، غذای اصلی وحقیقی برای بدن است وموجب بازسازی ورشد بدن وبقای اعضا بدن می گردد وبقیه اخلاط مثل ادویه، چاشنی ومصلح خون هستند.خون؛ برای بدن لذیذوشیرین است وباعث زیبایی وخوشرنگ شدن پوست می شود.

چه غذایی برای مامفیداست؟

غذایی برای مامفیداست که تناسب چهارخلط رابرای ما داشته باشد.ترتیب ایجاداخلاط به این صورت باشد:

  1. اول:دم
  2. دوم:بلغم
  3. سوم:سودا(به میزان کم)
  4. چهارم:صفرا(به میزان کم)

دراصل مابه هر4 خلط نیاز داریم وباید درخوردن ونوشیدن مواد غذایی تنوع داشته باشیم، اما با رعایت تدابیر، تا زمینه برای تشکیل اخلاط طبیعی هم ازنظرکیفیت وهم کمیت ایجادگردد.

چرا اخلاط اربعه دربدن اهمیت دارد؟

اخلاط درپایداری وشکل بدن موثراست ودلیل بوجودآمدن اکثربیماری ها، ازکم یازیادشدن یکی ازخلط هاست.اعتدال اخلاط درکیفیت وکمیت، باعث سلامتی مامی شود.

بقراط می گوید:سلامتی ازتعادل اخلاط اربعه وبیماری ازعدم تعادل اخلاط بوجودمی آید.هرخلطی که کمیت یاکیفیت آن دچاراختلال شود، موجب بروزبیماری می گردد.

همانطورکه گفتیم، هرغذایی که می خوریم، درکبدتبدیل به خلط می شودواگراین خلط تولیدشده، طبیعی باشد، باعث حفظ سلامتی واگرغیرطبیعی باشدباعث بیماری می شود.دلیل اهمیت وجایگاه تغذیه، درطب سنتی، نقشی است که تغذیه درتولیداخلاط طبیعی یاغیرطبیعی ودرنتیجه سلامتی یاایجادبیماری دارد.

خصوصیت اخلاط 

هرکدام ازخلط هاخصوصیت منحصربفردخودرادارندوهمانطورکه اشاره شد، همه آنهابرای بدن لازم وضروری هستند.درادامه خصوصیت هرکدام راتوضیح می دهیم:

بلغم 

خلط بلغم؛ درواقع خون خام(خون پخته نشده)است.وجودآن برای بدن ضروری است.اگرخون دربدن کم باشدیاتولیدنشود، این خلط جایگزین آن می گرددودربدن مورداستفاده قرارمی گیرد.وقتی فعالیت می کنیم، رطوبت بدن کاهش پیدامی کند، بلغم جایگزین می شودواگرفعالیت زیادباشدممکن است این خلط نیزاستفاده شود.

مفاصل برای کارکردن، به بلغم نیازدارندوعدم وجودآن مفصل نمی تواندبصورت خشک کارکند.درنخاع، سیستم عصبی، مغزنیزبلغم وجوددارد.عصبانیت وخشم باعث ازبین رفتن رطوبت وکاهش این خلط می شود.

 دم وخصوصیات آن

خلط دم؛ باعث رشدبدن، تغذیه، تولیدروح حیوانی، قدرت وقوت دربدم مامی شود.اگرغذایی که مصرف کردیم، باعث تولید خلط دم نشود، خون کم تولیدمی شود، رشداکاهش پیدامی کند، رشدقدی نیزمتوقف می شود.رشدوقدرت کل بدن ازاین خلط است وعدم وجودش، باعث افسردگی می ود.

صفرا وخصوصیات آن

خلط صفرا؛ خون رارقیق ونرم می کندوباعث می شودبه همه منافذبدن خون برسد.غذاهای غلیظ وادویه ها گرم وخشک، باعث تولیداین خلط می شوند.اگرصفرا، دربدن نباشد، ومدفوع به سختی دفع می شود، وقتی غذای صفراآورمصرف کنید(مثل ادویه ها)مواددفعی لزج ونرم می گرددوعمل دفع به راحتی انجام می شود.

هم برای رقیق شدن خون، دفع راحتتر، گرم شدن کبد، وجوداین خلط ضروری است.ریه هاوکیسه صفرا، نیازبه این خلط دارند.اگرفردی تنگی نفس داشته باشدوریه های اوبه درستی کارنکند(صدای خرخر)، دلیل وجودبلغم درریه های اوست وبایدخلط صفرا، زیادشودوخلط بلغم دفع گردد.بایدبرای درمان، دارویی صفراآور(دارویی که صفراتولیدمی کند)مصرف کند.

خصوصیات سودا

خلط سودا؛ باعث افزایش اشتهامی شود، باعث استخوان سازی می شود.برای استحکام استخوان ها، به این خلط نیازداریم.اعضایی که به انقباض نیازدارندمثل کلیه ها، روده، رباط ها و… برای منقبض شدن به سودانیازدارند.خلط سودامانندچسب است وبرای درمان شکستگی ها، داروهای سوداآوربسیارمفیداست.

ارتباط مزاج واخلاط درچیست؟

باتغییراخلاط(اخلاط چهارگانه)مزاج هم تغییرمی کند، چون تغییردرمقداریاکفیت درخلط ها، باعث تغییرات مزاجی دربدن می شود.علت بسیاری ازبیماری ها، دراثرتغییر مزاج مادی است.بنابراین درتشخیص ودرمان بیماری ها، بایدبه تغییرات اخلاط توجه ویژه ای کردودرصورت تغییروتحول درکیفیت خلط، باید آن رااصلاح  وخلط رامتعادل کنیم.

درصورت غلبه هرخلط، بایدبدن راازآن خلط پاکسازی ومتعادل سازی کنیم.مقدارهمه اخلاط(اخلاط اربعه) بایددارای تعادل باشند، نه یک خلط غلبه داشته باشدودربدن زیادباشدونه کاهش بیش ازحدداشته باشد.

آیا خلط ومزاج، باهم تفاوت دارند؟

برخی افراد، این دورایکی می دانندوفرق آنهارانمی دانند.مزاج؛ کیفیت، توصیف است، مثل سردی، گرمی، تری، خشکی.توصیف ماازاشیاء، جانداران واجسام رامزاج می گوییم.اماخلط، ماده است.قابل دیدن ولمس کردن مثل هرماده دیگر، این ماده ها(اخلاط)غذای سلول های بدن ماهستند.

خلط ماده ومزاج کیفیت است، اماوقتی می گوییم بلغمی مزاج یابطورمثال این شخص دموی مزاج است، یعنی چی؟آیااشتباه است؟خیر، این اصطلاح است وبه این معنی است که مزاج این شخص مشابه مزاج خلط بلغم است.خلط بلغم مزاج سردوترداردوآن شخص هم مزاج سردوتردارد.

 

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

اسکرول به بالا