مزاج شناسی

مزاج چیست؟چگونه مزاج خودمان راتشخیص دهیم؟

مزاج چیست؟

 مزاج چیست؟طبع چیه؟وچرا درطب سنتی اینقدربا اهمیت هست؟طبع،مزاج برای همه ما خیلی آشناست وزیاد درموردآن شنیده ایم ،بطورمثال:

من امروزسردیم کرده یا گرمی زیادخوردم وصورتم ریخته بیرون،من بلغمی هستم و…

بعضی افرادمزاج را فقط درگرمی وسردی می شناسندوهرنوع بیماری یاهرمشکل را ازسردی می دانند.مثلا می گویندویروس طبع سرد داردواز سردی می آید واگرچای ونبات یاگرمی بخوریم درمان می شویم.که این باور،یک باورغلط واشتباهی است.

معنی لغوی مزاج؛طبع،طبیعت،سرشت،خمیره،وضعیت سلامتی،طینت،خلق وخو،نهادوحالت است.

مزاج یکی ازمهم ترین شاخص های طب ایرانی ویک خصوصیت بیولوژیک است.ازیکطرف ساده وازطرف دیگر پیچیده وسخت است وتشخیص وتفسیرآن کارتخصصی است.مزاج شناسی یکی ازپایه های اصلی ومحورطب سنتی ایرانی است،که براساس آن،توصیه های سبک زندگی،تدابیرمختلف برای پیشگیری ودرمان بیماری افرادمختلف واستعدادبه بیماری درافرادمختلف را دارد.

امروزه باتوجه به تغییرسبک زندگی ورژیم نامناسب غذایی،برای سالم زندگی کردن وکمتربیمارشدن،ابتدا باید طبع ومزاج خودمان رابهتربشناسیم.تابتوانیم براساس آن سبک جدید زندگی را شروع کنیم وزندگی سالم تروشاداب تری داشته باشیم.دراین مقاله به زبان ساده درمورد مزاج شناسی ،اهمیت آن ونحوه تشخیص نوع مزاج صحبت می کنیم.

مزاج چیست؟

وقتی غذا یانوشیدنی می خوریم،درمعده وروده ها هضم ،سپس جذب بدن می گردندوموادجذب شده به سمت کبدمی روند،درکبد تغییرات دیگری روی موادجذب شده انجام میگیرد،که درطب سنتی به این عمل هضم دوم گفته می شود.به حاصل این تغییرات،اخلاط گفته می شودکه عبارتنداز:سودا،صفرا،دم وبلغم.

دربدن همه موجودات،این چهارخلط (اخلاط چهارگانه)وجود داردوازترکیب واثرمتقابل آنها باهم،کیفیتی درآن موجودپدید می آید که ترکیبی ازعناصراست،که به آن مزاج می گوییم.

برای آشنایی با انواع اخلاط واهمیت آن درطب سنتی ،اینجا کلیک کنید.

چندنوع مزاج داریم؟

بیشترافراد،فکرمی کنند ما4نوع مزاج داریم،که یک باوراشتباه است.ازنگاه طب سنتی ایرانی،ما9 گروه مزاجی داریم؛4گروه مزاجی منفردکه شامل سرد،گرم،تر،خشک است و4گروه مرکب مزاجی؛مزاج سردوتر،سردوخشک،گرم وتر،گرم وخشک ونهمین آن هم ، مزاج معتدل است.

1-تعریف مزاج گرم وخصوصیت آن

اگر ماعلامت های گرمی راداشته باشیم ولی ازنظر خشکی یاتری،درحالت متعادل باشیم،مزاجمان گرم است.

دمای بدن،به نسبت گرم،موهای پرپشت وتیره رنگ،پوست سرخ وسفیدیا زردوسفید،قدرت بدنی زیادبااندامی درشت،صدایی رساوقوی،پرجنب وجوش،شاد وباقدرت ریسک بالا از خوصیات افرادگرم مزاج است.

2-تعریف مزاج سردوخصوصیت آن

اگرعلائم مزاج سردرا داشته باشیم،ولی از لحاظ خشک یاتربودن درحالت متعادل،ماسردمزاج هستیم.

دمای بدن،نسبتا سرد،موهایی کم پشت وروشن،پوستی روشن وسفید،صدایی آرام وضعیف وسرعت حرف زدن کند،قدرت بدنی کم،فردی آرام،ازخوصیات سردمزاجان است.

3-تعریف مزاج تر 

اگرعلائم تری(رطوبت)داشته باشیم وازنظرگرمی وسردی درحالت تعادل،مزاجمان تراست.

4-تعریف مزاج خشک 

اگر علامت های خشک بودن راداشته باشیم وازنظر گرمی وسردی درتعادل باشیم،مزاج خشک داریم.

مزاج بلغم5-تعریف مزاج بلغمی یاسردوتر وخصوصیت آن

 

مزاج سردوترکه دراصطلاح بلغمی (غلبه خلط بلغم)گفته می شودوعنصرغالب آن آب است.

اگرما بلغمی مزاج باشیم،چاق باپوستی نرم،لطیف وروشن هستیم.موهانرم ولخت،اندامی ظریف،درفعالیت های جسمانی کمی کندوبیشترمواقع احساس خستگی وبی حالی داریم.ازنظر رفتاری،محتاط ومیانه رو،گاهی ترسو،کم حرف وآرام هستیم.

به دلیل وجودسردی درمغز،تاحدودی حافظه ضعیف ووسرعت تصمیم گیری کمی کنداست.اهل سازش وگاهی تحت تاثیردیگران،قدرت اعتراض پایین،درحرکت های اجتماعی،ترجیح شان پیروی ازجمع وعدم دخالت است.

سریع باشرایط،خودراتغییرمی دهندوسازگاروانعطاف پذیر مثل آب که عنصرغالب درآنهاست.تغییرعقیده وافکاربه راحتی انجام می دهندوبه راحتی هم آنهارا رهامی کنند.با سرما وخوردن سردی ها اذیت شده وبا خوردن گرمی ها سرحال می شوند.

سوداوی مزاج6-تعریف مزاج سردوخشک یاسوداوی وخصوصیت آن

مزاج سوداوی یاسردوخشک،عنصرغالب درآن خاک(کیفیت سردوخشک)است.

اگرشماسوداوی مزاج باشید،نسبتا لاغروریزنقش وممکن است اشتهای شما کم باشد.رنگ پوستتان روشن یاتیره وبیشتر اوقات پوست شما سردوخشک است.نیمه خالی لیوان وقسمت های منفی رابیشترازمثبت می بینیدو به جزییات زیادتوجه دارید،زیادفکرمی کنیدومیانه رو،بااحتیاط هستید.ممکن است وسواس داشته باشیدوفکروخیال زیاد داریدومستعد افسردگی هستید.

استعداد درهنروخلاقیت،فنی ومنطقی(مثل رشته های مهندسی ومنطق)دارید،اگرسردی درمغز شماغلبه کند،ترسو،گوشه گیروناامیدمی شوید.خواب شماسبک ولی گاهی بااختلال است.انعطاف پذیرنیستید مثل خاک(عنصرغالب درشما)که تمایلی به شکل پذیری ندارد.خیلی دیروبه سختی تغییرمی کنید،امازمانیکه تغییرکردید،شرایط جدیدرابه خوبی حفظ می  کنید،درست مثل خاک که هرچیزی رادرون خودپنهان می کند.

خاطرات درذهن تان می ماندوممکن است بعدازگذشت چندسال،آنهارا تعریف کنید.

دموی مزاج7-تعریف مزاج دموی یاگرم وتروخصوصیت آن

مزاج گرم وتریا دموی،که خلط غالب درآن خون یادم وعنصرغالب آن هوا است.

افراد دموی،عظلانی وتنومند،پوستی گرم ومرطوب،حالتی گلگون دارند.قوی هیکل و استخوان بندی درشت دارند.خیلی دیرعصبانی می شوند ولی به سختی آرام می گیرند.

اجتماعی هستندوخیلی زودباهمه ارتباط می گیرندودوست می شوند.خوش برخورد،شادوفعال،خوشرو،شجاع وباجسارت،صبور وباحوصله زیاد وسخاوتمند هستند.

اشتهای زیاد دارند وبه غذاهای گوشتی وچرب وبه شیرینی هاعلاقه دارند.اهل تفریح ومسافرت ومهمانی هستند وبه آشپزی علاقه زیادی دارند.رهبری دراجتماعات ومدیریت ازخصوصیات دیگرآنهاست.ریسک پذیرند وتوجه آنها بیشتربه کلیات است.

مستعد به بیماری های قلبی عروقی،چربی خون،کبدچرب هستند.

صفراوی8-تعریف مزاج گرم وخشک یاصفراوی وخصوصیت آن

کیفیت غالب این مزاج،گرم وخشک وعنصرغالب آتش است.

یک فردصفراوی مزاج،هیکلی درشت ولی اندام لاغری دارد،تندوتیزوقوی است.فعالیت بدنی زیادوخواب کم ازخصوصیات اوست.

درگرما باخوردن گرمیجات اذیت می شود،ولی ازخوردن ترشی وسردی هاومیوه های ترش وهوای خنک لذت می برند.

بی قراروپرتلاش،خیلی زودکارها رابه نتیجه می رسانندوازمدیریت درجمع لذت می برند.زودعصبانی وزودهم آرام می شوند،اماگاهی تندخو می شوند.

به دلیل گرمای زیاد،مضطرب وناآرام هستندوکارهای خودراباوقارانجام نمی دهند.حاضرجواب،باهوش،سریع وباانرژی،با اراده هستند.

9-مزاج معتدل

مزاجی که غلبه هیچ کدام از4مزاج منفرد غالب نباشد ودرتعادل باشد.

مزاج اعضا واندام های بدن انسان

مزاج اعضای مختلف دربدن انسان باهم فرق دارند،دلیل تفاوت مزاجی اعضای بدن ما،نوع عملکرد آن عضو است.

مزاج قلب انسانقلب گرم ترین وخشک ترین عضوبدن ما

قلب ما همیشه وبطورمداوم درحال حرکت(تپش)است ومستلزم حرکت زیاد،گرمی وخشکی است.بنابراین عنصرآتش،درقلب،ازعناصردیگربیشتر وغالب است.اگرقلب خشکی وگرمی خودرا ازدست بدهد،تنبل وبزرگ می شود.دراینصورت قلب دچارنارسایی می گردد.

مزاج استخوان بدن انساناستخوان ها،سردوخشک ترین عضوبدن ما

استخوان بدن ما،بایدمحکم وباثبات باشدونبایدانعطاف پذیری داشته باشد،بنابراین عنصرخاک درآن،از3عنصردیگر بیشتراست ومزاج آن سردوخشک است.اگرخشکی خودرا ازدست بدهدورطوبت درآن غلبه کند،باعث نرمی استخوان می شود.

مزاج کبد انسانکبد،گرم ومرطوب ترین عضوبدن ما

کبد،عامل رشدوتغذیه دربدن انسان است.رشدونمو درحالت گرمی وتری(رطوبت)بوجود می آید،بنابراین مزاج کبد،گرم وتراست.

مزاج مغزانسانچربی،سردترین ومرطوب ترین(سردوتر)عضوبدن ما

درمغرما،وروداطلاعات بطورپیوسته درحال انجام است،درصورت غلبه گرمی وخشکی،مغزدچارتحریک پذیری می گردد.

تحریک پذیری مغز،سبب بروزاضطراب وهمچنین بی خوابی برای مامی شود.

درنهایت باجمع شدن مزاج اعضای مختلف بدن انسان،یک مزاج عام یاکلی برای ماشکل می گیرد.

شاخص های تعیین مزاج

ازکجابفهمیم مزاجمون چیه؟شایداین سوال شماهم باشد.باتوجه به تنوع زیادشاخص های تعیین مزاج،حکیمان طب ایرانی،این شاخص هارادر10 گروه قراردادندتاهمه خصوصیت های بدن را بتوانند بررسی کنندونوع مزاج فردرا مشخص کنند.

پوست بدن

اولین شاخص،وضعیت پوست بدن هست که ازنظرسردیاگرم بودن یاخشکی ومرطوب بودن موردبررسی قرارمی گیردویکی ازدلیل های وضعیت مزاجی فرداست.

چاقی،لاغری ونوع بافت بدن

ظاهرهرفردازنظرچاقی یالاغری ونسبت بافت عضله وچربی،یکی دیگرازشاخص های تعیین مزاج است.دراین شاخص چاقی،نشانه وجودرطوبت ولاغری نشانه خشکی است.براساس استدلال این شاخص،افرادعضلانی مزاجشان گرم وتراست وافرادی که چربی زیاد دارند،سردوترهستند.

وضعیت مو

دراین شاخص،فاکتورهای مختلفی برای مودرنظرگرفته شده است.رشدسریع موها،تیرگی رنگ مو،کلفت ومجعدبودن،نشان دهنده گرم وخشک بودن مزاج است.

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.